Waar kunnen we je mee helpen?

Ben je naar iets specifieks op zoek? Vul hieronder je zoekterm in en we helpen je graag verder.

Door de ogen van
Wonen Financieren

Financiering blijft knelpunt bij woonvormen met zorg thuis - ook met nieuwe plannen scheiden wonen en zorg

Nathalie Eikelenboom: 'Als het kabinet daadwerkelijk meer zorg thuis wil, dan moet de financiering van de zorginfrastructuur echt geregeld worden.'

Kopieer de link
Link gekopieerd naar klembord
Beschut-wonen-locatie Griffioen van ZZG Zorggroep

Het scheiden van wonen en zorg is één van de maatregelen in het coalitieakkoord: de huidige capaciteit verpleeghuisplekken wordt in stand gehouden en de nadruk van de nodige uitbreiding ligt op het ontwikkelen van verpleeghuiszorg thuis via vpt (volledig pakket thuis), mpt (modulair pakket thuis) en pgb. Het is de bedoeling dat de maatregel in 2022 al ingaat. Veel zorgorganisaties zijn al langer bezig met het ontwikkelen van dergelijk woonaanbod, zo ook de ZZG Zorggroep. Deze zorgorganisatie loopt daarbij tegen allerlei knelpunten aan, die voorlopig nog niet opgelost lijken te worden.

Nathalie Eikelenboom en Inge van de Sande

Nathalie Eikelenboom (l) en Inge van de Sande (r)

ZZG Zorggroep is een middelgrote ouderenzorgorganisatie in Nijmegen en omgeving. Met 3000 medewerkers biedt ZZG zorggroep wijkverpleging (zorg thuis), beschermd en beschut wonen en revalidatie- en herstelzorg in de regio Nijmegen, Wijchen, Maas en Waal. Samen met zo’n 900 vrijwilligers ondersteunen zij jaarlijks ongeveer 9000 cliënten.

We praten met Nathalie Eikelenboom, beleidsadviseur, en Inge van de Sande, locatiemanager, over hun ervaring bij het opzetten van beschut wonen.

Van de Sande vertelt: ‘We hebben binnen ZZG zes locaties (van de 26 in totaal) waar mensen beschut kunnen wonen. Griffioen is een van deze locaties. Beschut wonen houdt in dat bewoners echt zelfstandig wonen. Ze huren een van de 78 appartementen in dit gebouw bij de woningcorporatie en kiezen zelf een energieleverancier. Wij faciliteren een restaurant en ontmoetingsruimte. En er zijn zorgteams beschikbaar, ook ’s nachts.’

Om in aanmerking te komen voor beschut wonen in Griffioen heb je een Wlz-indicatie nodig voor ZZP 4 of 6 en deze dan willen verzilveren via een Volledig Pakket Thuis. Volgens Van de Sande zorgt de combinatie van zelfstandig wonen met zorg thuis soms voor bijzondere situaties. ‘We hebben meegemaakt dat een bewoner kwam te overlijden, waardoor het appartement leeg kwam te staan. De zorg stopte en daarmee automatisch ook onze zorginkomsten. Maar de erfgenamen lieten de huur van het appartement nog een tijdje doorlopen. Dat was prima voor de woningcorporatie want de huur werd betaald. Maar wij hadden een probleem want geen cliënt betekent geen zorginkomsten. Het is al een uitdaging om het financieel allemaal rond te krijgen, dus dit soort dingen kun je er dan eigenlijk niet bij hebben.’

Al onze beschut-wonen-locaties hebben een ontmoetingsruimte om het welzijn in groepsvorm te faciliteren. De financiering daarvan is lastig te regelen.

Nathalie Eikelenboom

\

Beleidsadviseur ZZG Zorggroep

Financiële uitdaging

En dat blijkt meteen het grootste probleem bij het opzetten van een woonlocatie waar de zorg thuis wordt geleverd: het financieel geregeld krijgen. Als voorbeeld noemt Eikelenboom de ontmoetingsruimtes: ‘Al onze beschut-wonen-locaties hebben een ontmoetingsruimte om zo het welzijn in groepsvorm te faciliteren. De financiering daarvan is best wel lastig te regelen, want zo’n ontmoetingsruimte gaat echt over de domeinen heen en kan niet alleen vanuit de zorg worden gefinancierd. Als je dat aankaart, word je gewezen op de subsidieregeling ‘Ontmoetingsruimtes voor ouderenhuisvesting’, maar die regeling past hier niet. Het subsidiebedrag is bijvoorbeeld niet toereikend voor de investeringen die wij maken en je moet een dekkende exploitatie voor 5 jaar aanleveren. Dat is simpelweg niet haalbaar.’

Het idee van beschut wonen is ook dat er een mix van bewoners is. Bewoners zonder en met zorgvraag, en van verschillende zwaarte. Maar ook dat maakt het financieel lastig, vertelt Eikelenboom. ‘We krijgen een VPT-budget per cliënt, en dan is er een aantal zorginfrastructuur-zaken die we moeten regelen, denk aan een zorgoproepsysteem en brandmeldinstallatie. Hierdoor kunnen we die kosten alleen boeken op de VPT-cliënten, bijvoorbeeld de kosten van zo'n brandmeldinstallatie voor een heel pand. Er gaat dus best wel een groot deel van het zorgbudget naar zorginfrastructurele zaken en niet naar de zorg zelf.’

Praatplaat van locatie Griffioen

Voorwaarde voor samenwerking

Locatiemanager Van de Sande: ‘We worstelen echt om bovenstaande business case dekkend te krijgen, er zijn onderdelen die we nauwelijks gefinancierd krijgen. Dat maakt ook het opzetten van samenwerking met de maatschappelijke partners ingewikkeld.’ Die samenwerking is cruciaal bij het ontwikkelen van woonaanbod met zorg thuis. Van de Sande: ‘We hadden al snel door dat we dit niet alleen konden doen. Wij regelen het zorgstuk, voor de overige zaken heb je partners nodig. Denk aan een sociale sportonderneming, sociale horeca, welzijnspartijen, woningbouw, artsen, gemeente etc. Als zorgorganisatie ben je als het ware de spil om alles bij elkaar te brengen. Wij moeten zorgen voor een gezamenlijke business case en de samenwerking toekomstbestendig maken. Je werkt dus intensief samen met veel partijen.’

‘Je ziet dat die partijen heel erg bereid zijn om mee te denken en te praten, maar uiteindelijk komt het neer op: wat kost het mij en wat levert het op om hieraan mee te doen? En als die financiële dekking op voorhand niet verzekerd is, of onduidelijk, dan haken ze toch weer af. We kunnen ze eigenlijk alleen over de streep trekken om echt een coalitie te vormen als we hen financieel comfort kunnen bieden. Ook al begint het allemaal bij een grote maatschappelijke betrokkenheid, uiteindelijk komt het toch neer op geld en moet het wel betaald kunnen worden.’

Bewuste keuze

Het was voor ZZG Zorggroep een bewuste keuze om een aantal jaar geleden te starten met beschut-wonen-locaties, vertelt Eikelenboom. ‘Vrij in het begin toen het Volledig Pakket Thuis (vpt) als product beschikbaar kwam, zijn we gelijk gaan kijken of we dit kunnen inzetten. We vonden het namelijk een mooi product om de zorg economisch duurzaam te kunnen bieden. Toen de verzorgingshuizen werden afgebouwd hadden wij nieuwbouwtrajecten met een aantal locaties lopen. Dat heeft toen in elkaar gegrepen met de ontwikkeling van de beschut-wonen-locaties. Dat was in 2015, we hebben toen met elkaar een visie gevormd op wat beschut wonen zou moeten inhouden. We zagen dit toen echt al als de toekomstige koers.’

We willen met onze locatie Griffioen ook een maatschappelijke bijdrage leveren aan het verkleinen van de wachtlijsten van verpleeghuizen.

Inge van de Sande

\

Locatiemanager Griffioen

Veel meer geclusterde woonvormen nodig

Door de maatregel scheiden wonen en zorg is het beleid dat ouderen steeds of nog langer thuis blijven wonen. Dat er ook geen extra verpleeghuisplekken meer bij mogen komen, maakt een uitbreiding van geclusterde of andere woonvormen zeer noodzakelijk om een nóg verdere stijging van wachtlijsten te voorkomen. Eikelenboom: ‘Als het kabinet daadwerkelijk meer zorg thuis wil, dan moet de financiering van de zorginfrastructuur echt geregeld worden. Wij zijn al langere tijd op eigen initiatief in gesprek met het zorgkantoor om jaarlijks de financiering te regelen. Dat is ieder jaar weer een opgave, die we met veel pijn en moeite rond krijgen. Inmiddels krijgen we ook vanuit het zorgkantoor te horen dat we alleen nog kunnen uitbreiden met mpt en vpt. Dat is begrijpelijk en ook goed, maar dan moeten de randvoorwaarden wel geregeld zijn. Het is nu niet gefinancierd op onderdelen die wel geleverd moeten worden door de zorg.’

Rol van de gemeente

Gevraagd naar de rol van gemeenten geven beide aan dat dit heel verschillend is. ‘We hebben wel eens meegemaakt dat de gemeente een pand als ‘doelgroepgebouw’ aanwijst, en dan worden individuele voorzieningen (zoals deurdrangers plaatsen en drempels weghalen) uitgesloten van de Wmo. Dan moet de eigenaar van het pand die kosten betalen, maar er staat geen vergoeding tegenover,’ vertelt Eikelenboom. ‘Dan kom je natuurlijk niet uit met het budget. Als mensen langer thuis wonen (bijvoorbeeld met VPT) dan zou dit ook de Wmo en gemeenten moeten ontlasten. Maar niet iedere gemeente is zich daarvan bewust. We proberen nu de impact en de besparing aan te tonen richting gemeenten, dat we laten zien dat we door beschut wonen er daadwerkelijk voor zorgen dat mensen langer thuis wonen. Dat is nu nog lastig aan te tonen. En soms moet je ook geluk hebben. In een van de gemeentes is er nu een nieuwe wethouder die naast zorg, ook wonen in de portefeuille heeft, dat werkt dan wel fijn.’

Lange termijn

Locatie Griffioen is inmiddels al een tijdje open als beschut-wonen-locatie. Van de Sande: ‘De financiering hebben we inmiddels voor elkaar, de partners zijn gevonden en de bewoners wonen er. Maar nu moeten we deze afspraken voor de lange termijn gaan maken.’ Gevraagd naar een afsluitende, praktische tip aan andere zorginstellingen zegt ze dan ook: ‘Haak echt tijdig alle partijen aan. Dus voordat je gaat bouwen; ga met al die partijen om tafel zitten, ook omwille van verwachtingsmanagement. Een goede relatie is cruciaal.’

Wat kan beschut wonen betekenen voor mensen?

Beschut wonen is een relatief nieuwe woonvorm met verpleegzorg thuis. Bewoners wonen zelfstandig maar zorg en ondersteuning is dichtbij. Voor veel bewoners is deze vorm van wonen echt een uitkomst, zo blijkt ook bij ZZG.

Inge van de Sande: ‘We hebben een bewoner, de heer K., die tot voor kort volledig op zichzelf woonde maar zichzelf en zijn woning verwaarloosde. De mantelzorgers raakten overbelast en hij begon vreemd gedrag te vertonen. Uiteindelijk kwam hij in het ziekenhuis terecht en vervolgens op onze beschut-wonen-locatie. De zorg op afroep zorgde voor veel rust, zowel bij zijn naasten als bij hemzelf. Zowel lichamelijk als mentaal ging hij met stappen vooruit. Inmiddels gaat het heel goed met hem en doet hij veel mee met welzijnsactiviteiten. Een mooi voorbeeld van iemand die nog veel te goed was voor het verpleeghuis maar wel zorg en ondersteuning nodig heeft. Beschut wonen is precies wat in deze situatie nodig was.

We hebben ook een echtpaar bij ons wonen, beiden met epilepsie en de echtgenote is waarschijnlijk verstandelijk beperkt. Zij woonden eerst in de wijk in een appartement zonder lift. Doordat ze vaak epileptische aanvallen hadden moesten ze vaak naar de huisartsenpost of kwam er een ambulance. Sinds het echtpaar bij ons woont, ervaren ze veel minder stress doordat er 24 uur zorg op afroep beschikbaar is. In principe weten ze elkaar te ondersteunen bij een epileptische aanval, maar wanneer het heftiger wordt of ze onzeker worden kunnen ze altijd hulp oproepen. Dit geeft hen zo’n fijn gevoel dat er minder stress is en er ook minder epileptische aanvallen zijn.’

Mijn ActiZ

Meer lezen over woonvormen?

Leden kunnen op Mijn ActiZ terecht voor meer informatie over wonen en zorg voor ouderen.