Vervolgonderzoek: kwaliteitsbeelden bieden kansen om samen te leren
Vervolgonderzoek: kwaliteitsbeelden bieden kansen om samen te leren keyvisual
De Universiteit van Maastricht heeft een vervolgonderzoek gepubliceerd naar de kwaliteitsbeelden op basis van het Generiek Kompas 'Samen werken aan kwaliteit van bestaan'. Ze hebben hierbij gekeken naar de beelden van dezelfde 20 zorgorganisaties die zij vorig jaar analyseerden. De gezamenlijke Kompaspartijen (de organisaties van cliënten en ouderen, professionals, zorgaanbieders en zorgverzekeraars die gezamenlijk het Generiek Kompas hebben ontwikkeld) waarderen dat de wetenschap de ontwikkeling van de kwaliteitsbeelden over een langere periode blijft volgen. Het is waardevol dat opnieuw wordt gekeken hoe organisaties invulling geven aan het Kompas en welke ontwikkelingen daarin zichtbaar zijn.
Uit het Maastrichtse onderzoek blijkt dat de kwaliteitsbeelden over verslagjaar 2025 grotendeels vergelijkbaar zijn met die over 2024. Tegelijkertijd zien de onderzoekers kansen om het kwaliteitsbeeld verder te ontwikkelen als instrument om inzicht te geven in de kwaliteit van zorg en de relatie met kwaliteit van bestaan. Daarmee kan het kwaliteitsbeeld een belangrijker onderdeel worden van de lerende beweging binnen de ouderenzorg.
Kwaliteitsbeeld als instrument voor leren en ontwikkelen
De onderzoekers doen verschillende aanbevelingen om het kwaliteitsbeeld onderdeel te laten zijn van de lerende beweging in de ouderenzorg. Zo adviseren zij om het kwaliteitsbeeld vooral te gebruiken als gezamenlijk leerinstrument en niet als verantwoordingsdocument. Ook adviseren zij om te focussen op een beperkt aantal relevante kwaliteitsvraagstukken en de volledige leer- en ontwikkelcyclus zichtbaar te maken. Daarbij is het belangrijk om bewust te kiezen voor valide en betrouwbare kwaliteitsinformatie, bestaande data beter te benutten, ervaringsverhalen een duidelijke plek te geven en in een volgend kwaliteitsbeeld terug te komen op ingezette verbeteringen. Voor de verdere ontwikkeling van het Generiek Kompas adviseren de onderzoekers daarnaast om het begrip kwaliteit van bestaan verder te verfijnen. Dit kan helpen om scherper te bepalen welke kwaliteitsinformatie daarbij relevant is.
Landelijke rode draad
De Kompaspartijen herkennen de potentie van het kwaliteitsbeeld als instrument om te leren en ontwikkelen. Om beter zicht te krijgen op wat er in de praktijk gebeurt, voeren zij dit jaar zelf opnieuw een landelijke analyse uit. Samen met een onafhankelijk onderzoeksbureau worden daarvoor bijna 800 kwaliteitsbeelden onderzocht. De analyse brengt landelijke rode draden, ontwikkelingen en leerpunten in beeld en geeft daarmee een breed beeld van hoe organisaties het Generiek Kompas in de praktijk toepassen.
Daarnaast wordt op verschillende manieren onderzocht en ondersteund hoe organisaties verder kunnen met het kwaliteitsbeeld. Zo lopen er pilots waarin cliëntenraden verhalen van mensen ophalen en deze spiegelen met de VAR/PAR. Ook worden ervaringen opgehaald bij organisaties over het werken met kwaliteitsbeelden: wat werkt goed, waar lopen zij tegenaan en wat is nodig om het kwaliteitsbeeld daadwerkelijk als leerinstrument te gebruiken? De uitkomsten van de landelijke rode draad analyse worden in het najaar verwacht.
De inzichten uit het onderzoek van de Universiteit Maastricht, de analyse van de bijna 800 kwaliteitsbeelden en de ervaringen uit de praktijk worden vervolgens gezamenlijk benut om organisaties verder te ondersteunen bij het werken met het Generiek Kompas. Daarnaast vormen deze inzichten een belangrijke basis voor de tussentijdse evaluatie van het Generiek Kompas in 2027.
Over het Generiek Kompas
Het Generiek Kompas werd ingevoerd op 1 juli 2024 als vervanging van drie kwaliteitskaders voor de zorg in verpleeghuizen en wijkverpleging en vereist dat zorgorganisaties een kwaliteitsbeeld publiceren om transparantie en vergelijkbaarheid te bevorderen.
Het ‘Generiek Kompas – Samen werken aan kwaliteit van bestaan’ is ontworpen door 17 partijen die ouderen, cliënten, mantelzorgers, zorgprofessionals, zorgaanbieders en financiers vertegenwoordigen: ActiZ, ANBO-PCOB, BPSW, BVKZ, Koepel Gepensioneerden, LOC Waardevolle zorg, MantelzorgNL, NCZ, Nederlands Instituut van Psychologen, NOOM, Sociaal Werk Nederland, SOMNL, SPOT, V&VN, Verenso, Zorgthuisnl en Zorgverzekeraars Nederland.