"Wij zijn generalist in zorg, specialist in leven", zegt bestuurder Gea Sijpkes. "Maar als je dat zegt, moet je ook laten zien hoe je dat doet. Dat hebben we gedaan door jongeren een plek te geven tussen de ouderen. Pas toen we daarmee begonnen, ontdekten we hoeveel maatschappelijke waarde daarin schuilt. Wij zijn niet alleen verantwoordelijk voor goede zorg voor ouderen. We zijn ook medeverantwoordelijk voor de kwaliteit van de samenleving. Zodra je over de grenzen van de zorg heen kijkt, ontstaat er veel meer." 

Die visie vraagt ook om een andere rol van zorgorganisaties. Niet alleen als aanbieder van zorg, maar ook als verbinder in de samenleving. Door generaties daadwerkelijk te laten samenwonen, samenwerken en samenleven, ontstaan ontmoetingen die anders nooit zouden plaatsvinden. Juist in die dagelijkse contacten ontstaat maatschappelijke waarde die volgens Humanitas verder gaat dan alleen gezondheid en welzijn.

Een gemeenschap waarin iedereen groeit
Sinds 2012 wonen en werken jongeren tussen de ouderen. Sommigen zijn woonstudent, anderen worden begeleid door een jobcoach of hebben een afstand tot de arbeidsmarkt. Ze drinken koffie met bewoners, gaan samen wandelen, doen boodschappen, organiseren activiteiten en steken ook de handen uit de mouwen bij logistieke en facilitaire werkzaamheden.

De groep is divers. Jongeren met een burn-out, autisme, een licht verstandelijke beperking of niet-aangeboren hersenletsel vinden bij Humanitas een vertraagde omgeving waar zij zich welkom voelen en zich kunnen ontwikkelen. Sijpkes ziet het iedere dag gebeuren. "Ze komen hier binnen op een plek die warm voelt. Vervolgens blijken ze tot dingen in staat waar ze jarenlang niet op eigen kracht toe kwamen. Dat is ontzettend mooi om te zien." Die groei ziet ook jobcoach Bram ter Horst. Natuurlijk ontlasten de jongeren de zorg, zegt hij, maar minstens zo belangrijk is dat zij de ruimte krijgen om hun eigen pad te ontdekken. "Dat is voor iedereen anders. Wij kijken heel persoonlijk hoe we daarin kunnen ondersteunen."

Niet voor elkaar, maar met elkaar
Bij Humanitas draait het niet om helpen in één richting. Ieder nieuw initiatief begint met dezelfde vraag: wat levert het de ouderen en de jongeren op? "Als daar winst in zit, proberen we het. Vaak gaat dat ontzettend goed."

Juist in de alledaagse ontmoetingen schuilt de kracht van het initiatief. Tijdens een kop koffie, een gezamenlijke boodschap of een muzikale middag ontstaan gesprekken en vriendschappen die je niet kunt organiseren. Een jongere die bewoners laat genieten van zijn dj-set, een bewoner die een jongere helpt meer zelfvertrouwen te krijgen: het zijn juist die ogenschijnlijk kleine momenten die van samen zijn ook echt samen leven maken. "Je ziet mensen echt naar elkaar toegroeien. Dat gaat soms over een smartphone, maar veel vaker gewoon over het leven. Mensen bouwen echt een band met elkaar op."

Ook de oudere bewoners profiteren daarvan. Zij worden gekoppeld aan jongeren met dezelfde interesses, krijgen weer iemand om een wandeling mee te maken of eindelijk tijd voor een activiteit waar medewerkers simpelweg niet altijd aan toekomen. "Dat zijn wensen waar wij als organisatie niet altijd de mensen voor hebben. Juist daardoor krijgen bewoners aandacht die echt aansluit bij wie zij zijn. Ze floreren door de mogelijkheden die er ontstaan."

Sommige ervaringen maken zichtbaar waar het uiteindelijk om draait. Zo maakte een jongere, die zelf een enorme ontwikkeling had doorgemaakt, de uitvaart van een bewoner mee terwijl hij tegelijk een medebewoner ondersteunde. Dit had hij een jaar geleden niet gekund, dan was hij van dat moment weggelopen. "Dat vond ik ongelooflijk ontroerend. Dan zie je hoeveel iemand is gegroeid."

Van zorg ontvangen naar betekenis geven
De grootste verandering vindt misschien wel plaats bij de bewoners zelf. Zij ontvangen niet alleen zorg, maar krijgen opnieuw een betekenisvolle rol in het leven van anderen. "Ze dragen echt bij aan de ontwikkeling van jongeren. Dat doen ze door een luisterend oor te bieden, advies te geven en ze bouwen een band met elkaar op’’, aldus Bram.

Voor bewoners met een klein sociaal netwerk betekenen die contacten vaak veel. Tegelijk ontdekken zij opnieuw hoeveel zij zelf nog kunnen bijdragen. "Ze zeggen over elkaar dat ze elkaar nodig hebben. En dat is ook echt zo." Volgens Sijpkes wordt de kracht van ouderen nog te vaak onderschat. "De leefgemeenschap van ouderen heeft ontzettend veel in zich. Het is een wereld die vertraagd. Jongeren hebben daar enorm veel baat bij."

Waar ouderen vaak worden gezien als mensen die ondersteuning nodig hebben, laat Humanitas zien dat zij juist ook iets te geven hebben. Hun levenservaring, aandacht en betrokkenheid blijken van grote waarde voor jongeren die op zoek zijn naar richting, structuur of zelfvertrouwen. Bram ziet dat dagelijks terug. "Als ouderen dat kunnen bewerkstelligen, geef je opnieuw betekenis. Dat is misschien wel het mooiste wat er gebeurt."

Het werkt alle kanten op
De maatschappelijke waarde is ook merkbaar op de werkvloer. Jongeren zijn buddy van bewoners, maar ondersteunen daarnaast bij uiteenlopende praktische en facilitaire taken. Ze lossen vrachtwagens, helpen afdelingen en nemen werkzaamheden uit handen die anders bij zorgmedewerkers terechtkomen. Zo ontstaat meer ruimte voor professionals om zich te richten op de zorg. "Daar worden medewerkers echt mee geholpen."

Tegelijkertijd groeien de jongeren uit tot volwaardige collega's binnen de organisatie. Ter Horst: "Ze voelen zich collega's. Medewerkers volgen hun ontwikkeling met oprechte interesse en zijn trots op wat zij bereiken." Voor Sijpkes versterken al die effecten elkaar. "Met hetzelfde geld creëren we veel meer maatschappelijke waarde. Deze jongeren stonden eerst aan de kant en doen nu weer mee in de samenleving. Bewoners krijgen meer aandacht én betekenis. Medewerkers ervaren meer arbeidsvreugde. Het werkt werkelijk alle kanten op."

Durf gewoon te beginnen
De aanpak hoeft volgens Humanitas niet groot of ingewikkeld te zijn. Juist klein beginnen maakt het behapbaar. "Je moet gewoon beginnen. Ik denk dat angst organisaties soms tegenhoudt. Maar dit is echt een kwestie van vallen en opstaan." Sijpkes pleit ervoor vooral vertrouwen te hebben in de mensen op de werkvloer. "Bestuurders moeten vertrouwen hebben in de mensen die iedere dag tussen de ouderen staan. Kijk niet alleen naar de risico's. Begin klein. Zoek de samenwerking met scholen, organisaties of initiatieven uit de buurt. Wij begonnen ook met één jobcoach."

Kinderen uit de buurt die langskomen om te spelen, jongeren die een praktische taak oppakken of een eerste samenwerking met een school: maatschappelijke waarde begint vaak met kleine ontmoetingen die uitgroeien tot iets veel groters. "Als je alleen vanuit de zorg blijft denken, blijf je binnen de kaders van wat je al doet. Juist door andere perspectieven toe te laten, ontstaat iets waar mensen blij van worden. Dan wordt verandering niet iets wat moet, maar iets wat mensen graag willen."

Na ruim twaalf jaar is dat nog altijd de overtuiging waarop Humanitas voortbouwt. "Dit is het echte leven. Gewoon de dagelijkse dingen met elkaar delen waar je een glimlach van krijgt."