De discussie gaat niet over óf, maar over hóé

Voor ActiZ staat één ding voorop: criminaliteit hoort niet thuis in de zorg. Ook de sector heeft daarin een verantwoordelijkheid. Zorgorganisaties moeten zorgvuldig kijken met wie zij samenwerken, de bekwaamheid van professionals controleren en bij signalen van fraude aangifte doen.

Tegelijkertijd is het belangrijk onderscheid te blijven maken tussen zorgorganisaties die goede zorg willen leveren, maar die te maken kunnen krijgen met fraude of misbruik, bijvoorbeeld door personen met valse diploma’s of identiteitsfraude, en partijen die bewust en vanaf de start zijn ingericht om de zorg te misbruiken voor criminele activiteiten en financieel gewin. Elke keer opnieuw constateren we dat de aanpak van deze malafide aanbieders complex is en dat het veel vraagt van verantwoordelijke partijen om dit voor elkaar te krijgen. 

Daarom moet voorkomen worden dat dergelijke malafide aanbieders toegang krijgen tot de zorgmarkt. Zij beschadigen het vertrouwen in de sector wat resulteert in meer wantrouwen en extra regels voor de hele zorgsector. Dat legt welwillende zorgorganisaties en zorgverleners extra administratieve lasten op, terwijl het de partijen die zich bewust aan toezicht, normen en governance onttrekken niet effectief raakt. De aanpak moet zich daarom richten op het voorkomen dat het mis gaat door malafide aanbieders te weren van de markt. 

Begin bij de voordeur

Een effectieve aanpak van zorgfraude begint daarom aan de voordeur. Het is nog altijd eenvoudig om een zorgbedrijf te starten, en contracten te krijgen voor het leveren van zorg aan zeer kwetsbare mensen. Malafide aanbieders komen zo makkelijk de zorg binnen. Zelfs aanbieders bij wie eerder fraude is vastgesteld, kunnen onder een andere naam opnieuw beginnen.

Met de Wet toetreding zorgaanbieders (Wtza) gelden al eisen voor nieuwe zorgaanbieders. Wat ActiZ betreft moet de controle voordat zij van start gaan steviger worden en voor alle vormen van zorg gelden. Ook het kabinet wil nieuwe en herstartende zorgaanbieders strenger controleren en de vergunningsplicht aanscherpen. Tegelijkertijd roept de voorgestelde Wet integere bedrijfsvoering zorg- en jeugdhulpaanbieders (Wibz) de vraag op of de maatregelen voldoende gericht zijn op het voorkomen van misstanden aan de voorkant. Een deel van de voorgestelde verplichtingen leidt vooral tot aanvullende eisen en administratieve lasten voor zorgaanbieders die al actief zijn, terwijl juist een stevige toets aan de voorkant kan helpen om malafide partijen uit de zorg te weren.

Samen de zorg beschermen

Goede samenwerking is minstens zo belangrijk. Verschillende partijen, zoals zorgverzekeraars, gemeenten en toezichthouders, krijgen signalen die kunnen wijzen op fraude. De mogelijkheden om informatie te delen zijn de afgelopen jaren verbeterd. De effectiviteit daarvan hangt in de praktijk wel af van de bestaande samenwerking, de capaciteit en de bereidheid om signalen daadwerkelijk te delen en op te volgen. Het ondernemen van actie is, vanwege de gedeelde verantwoordelijkheden, vaak bureaucratisch en traag.