Van zorg naar gezondheid vraagt stevige wijkverpleging
ActiZ paper bij begrotingsbehandeling ministerie van VWS: Geld blijft liggen voor wijkverpleging terwijl zorgorganisaties tekortkomen.
Shutterstock
De wijkverpleging is onmisbaar in de beweging van zorg naar gezondheid. Mensen wonen langer thuis en wijkverpleegkundigen spelen daardoor een steeds grotere rol in het vroeg signaleren van problemen, het voorkomen dat klachten verergeren en het organiseren van passende zorg en ondersteuning. Tegelijkertijd staat de wijkverpleging steeds verder onder druk, terwijl dit jaar circa €723 miljoen van het beschikbare budget voor wijkverpleging onbenut blijft. In aanloop naar de begrotingsbehandeling van VWS op 14 en 15 oktober vraagt ActiZ de Tweede Kamer om de wijkverpleging ruimte te geven in de bekostiging en inkoop en af te zien van een eigen bijdrage.
Sinds de overheveling naar de Zorgverzekeringswet in 2015 sturen verzekeraars de wijkverpleging op doelmatigheid. Dat heeft positieve veranderingen gebracht, maar de wijkverpleging van 2026 is niet meer die van 2015. Bij iedere nieuwe inkoopronde wordt van zorgorganisaties verwacht dat zij de wijkverpleging nóg efficiënter organiseren, terwijl de mogelijkheden om verder te besparen inmiddels vrijwel zijn uitgeput. De wijkverpleging speelt een steeds grotere rol in preventie, coördinatie en samenwerking. Die taken vragen tijd en capaciteit, maar zijn niet declarabel. Veel zorgaanbieders leggen daardoor toe op wijkverpleging, met hoge werkdruk en ziekteverzuim als gevolg. De doelmatigheid is doorgeschoten: steeds meer doen met steeds minder is niet langer houdbaar.
Geld blijft liggen terwijl aanbieders tekortkomen
Dat jaar na jaar geld onbenut blijft, is volgens ActiZ geen meevaller maar een zorgelijk signaal. De huidige manier van inkopen sluit niet aan bij wat nodig is om wijkverpleging duurzaam te organiseren: De financiële ruimte van aanbieders neemt af, waardoor investeringen in medewerkers, opleiding en innovatie onder druk staan. Zonder ingrijpen komt uiteindelijk ook de beschikbaarheid van wijkverpleging in het gedrang.
De middelen zijn er: binnen het macrokader resteert nog € 337 miljoen. ActiZ pleit ervoor dit bedrag in te zetten voor de wijkverpleging en vraagt de minister erop toe te zien dat de middelen vanaf 2027 via inkoop en tarieven daadwerkelijk bij aanbieders terechtkomen.
Geen eigen bijdrage
Daarnaast wil het kabinet een eigen bijdrage voor wijkverpleging invoeren. ActiZ is tegen deze maatregel. De wijkverpleging fungeert, net als de huisarts, als poortwachter: zij signaleert problemen vroegtijdig en voorkomt zwaardere, duurdere zorg. Een financiële drempel vergroot het risico dat mensen zorg uitstellen of mijden, en verschuift de zorgvraag naar de huisarts.
De middelen zijn er, de betaaltitels ook en met het Manifest Wijkverpleging ligt er een blauwdruk. Wat nu nog ontbreekt, is het lef en de wil van de politiek. Want wie zwaardere zorg wil voorkomen, moet investeren in laagdrempelige zorg die dat mogelijk maakt.