Mantelzorgers: onmisbaar, maar niet onbegrensd
Op de Dag van de Mantelzorg reikte ActiZ-voorzitter Anneke Westerlaken in het Bartholomeus Gasthuis in Utrecht een mantellintje uit.
Elke dag komt mevrouw Van Weesep naar het Bartholomeus Gasthuis, waar haar man woont. Ze helpt en begeleidt hem en het zorgteam merkt dat terug in hoe het met hem gaat. Op de Dag van de Mantelzorg kreeg zij een mantellintje, een speldje van MantelzorgNL als blijk van waardering. Een klein gebaar bij een groot vraagstuk. Hoe zorgen we samen voor ouderen, zonder de mensen die het dichtst bij hen staan te overvragen?
‘Ik viel anderhalf jaar geleden in een nieuwe rol: mantelzorg geven’, vertelde mevrouw Van Weesep bij de uitreiking. Al doende leerde ze dat mantelzorg vraagt om steeds van perspectief te wisselen. Ze verplaatst zich in haar man en net zo goed in de zorgverleners en de anderen in het huis. ‘Want zonder hen en hun inlevingsvermogen gaat Jan niet gedijen en blijf ik niet overeind.’ Ze sloot af met de woorden ‘Alleen samen, en allen tezamen.’
1 op de 9 mantelzorgers ernstig belast
Mevrouw Van Weesep is één van de 5,5 miljoen mantelzorgers in Nederland, en die groep groeit. Het aantal ouderen neemt toe, terwijl het aantal zorgprofessionals niet meegroeit. De inzet van naasten wordt daardoor steeds belangrijker. Maar die inzet heeft een grens. Volgens het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) voelt 1 op de 9 mantelzorgers zich ernstig belast. Mantelzorgers zijn vaker vrouwen en werken bovengemiddeld vaak zelf in de zorg. Zorgorganisaties kennen het vraagstuk dus van twee kanten. Ze werken samen met de mantelzorgers van hun cliënten, en als werkgever hebben ze medewerkers die thuis zelf mantelzorger zijn.
Mantelzorgers als gelijkwaardig partner
ActiZ pleit voor de beweging naar de voorkant. Mantelzorgers zijn daarin een gelijkwaardige partner van de professional, en bij mevrouw Van Weesep zie je hoe dat werkt. ‘Goede zorg ontstaat in het samenspel tussen professionals en de mensen om iemand heen, ook in het verpleeghuis’, zegt ActiZ-voorzitter Anneke Westerlaken. ‘En dat samenspel werkt twee kanten op.’ In de praktijk begint dat bij het zorgplangesprek, waarin professional en naaste samen afspreken wie wat doet en wat er gebeurt als de zorgvraag verandert.
‘Naasten zien als gelijkwaardige partner kunnen we morgen al.’
Mantelzorgverlof: de volgende stap
In februari bracht de Sociaal-Economische Raad (SER) het advies ‘Mantelzorg en werk in een zorgzame samenleving’ uit. Volgens de SER moet het makkelijker worden om werk en mantelzorg te combineren, en is dat een gedeelde verantwoordelijkheid. Westerlaken dacht namens de werkgevers mee in de commissie die het advies voorbereidde.
Het kabinet nam veel aanbevelingen over in de nieuwe Mantelzorgagenda. Over het zorgverlof is nog geen besluit genomen. De SER adviseert acht weken gedeeltelijk betaald zorgverlof, gefinancierd uit publieke middelen. In de eerste helft van 2027 hoort de Tweede Kamer meer. ActiZ dringt al langer aan op betere regelingen voor werkende mantelzorgers, zoals mantelzorgverlof. Want waarom is zwangerschapsverlof heel gewoon en mantelzorgverlof nog niet?
Iedere mantelzorger verdient een lintje
Het mantellintje is een initiatief van MantelzorgNL. Het is een klein speldje op een kaartje, met op de achterkant ruimte voor een persoonlijke boodschap. Het motto is ‘Wij zien jou. Jij doet ertoe.’ In 2025 werd het lintje voor het eerst uitgereikt. Op de Dag van de Mantelzorg kregen toen 20.000 mantelzorgers er een. Het lintje is bedoeld als begin van blijvende aandacht, zoals vragen hoe het gaat, luisteren en steunen.
Ook als werkgever kun je meedoen, bijvoorbeeld door medewerkers die thuis mantelzorger zijn een lintje te geven. Bij MantelzorgNL bestel je de lintjes en vind je een gratis toolkit.