De zorg voor ouderen staat voor grote opgaven. Volgens Floortje Scheepers, vraagt dat niet alleen om nieuwe oplossingen, maar ook om een andere blik op hoe we zorg organiseren. Sociale verbondenheid is daar een belangrijk voorbeeld van. 

Ons zorgstelsel is sterk gericht op het individu. Daardoor kijken we volgens Scheepers nog te weinig naar de mensen en netwerken om iemand heen. ‘We maken nog te weinig gebruik van de kracht van sociale verbindingen. In de zorg moet meer aandacht komen voor sociale verbondenheid. Dit kan voorkomen dat gezondheidsklachten verergeren, biedt steun tijdens behandelingen en helpt om passende zorg te organiseren. Wanneer iemand onderdeel is van een sociaal netwerk, kun je beter bepalen welke ondersteuning nodig is. Niet alles hoeft immers medisch te worden opgelost.’ Sociale verbondenheid is daarmee geen vervanging van professionele zorg, maar een belangrijk onderdeel van het bredere geheel dat bijdraagt aan de kwaliteit van bestaan van ouderen. 

Kijken naar wat er al is

Anneke Westerlaken ziet daarin vooral de kracht van wat er al aanwezig is in de samenleving: ‘We moeten veel meer aansluiten bij de kracht die al in gemeenschappen aanwezig is. Soms ben ik bang dat we het onnodig ingewikkeld maken. Hebben we echt allerlei methodieken en subsidies nodig om gewoon eens om ons heen te kijken en te vragen: wat gebeurt hier eigenlijk al? Het begint ermee dat we zien welke krachten er in een gemeenschap aanwezig zijn.’ Dat vraagt volgens Scheepers om ruimte om bestaande standaarden en werkwijzen kritisch te bekijken: ‘Als je anders gaat kijken, ga je het probleem ook anders zien.’ 

Ruimte voor andere oplossingen

Volgens Westerlaken vraagt dit niet alleen om een andere manier van denken, maar ook om ruimte binnen het zorgstelsel om passende oplossingen te ontwikkelen: 'Het zit in onze menselijke natuur om verbinding met anderen te zoeken. Tegelijkertijd hebben we dat door allerlei prikkels in het zorgstelsel ingewikkelder gemaakt. We moeten veel meer kijken naar de uitkomsten die we willen bereiken. Dan ontstaat ook ruimte om per regio, wijk of groep mensen te bepalen wat het beste werkt en daar (financiële) middelen in te zetten. Ik denk dat dit enorm zou helpen.' 

Scheepers ziet daarbij een belangrijke rol voor ontwerpers én zorgprofessionals: 'Wat ik de hele zorgsector zou gunnen, is de tijd en ruimte om hiermee aan de slag te gaan. Dat we verscheidenheid en het ontmoeten van mensen die anders zijn dan wijzelf als iets vanzelfsprekends gaan zien. Als we dat bereiken, zou dat ontzettend mooi zijn. Daar hebben we zowel ontwerpers als zorgprofessionals hard bij nodig.'

De boodschap van het gesprek is daarmee helder: sociale verbondenheid vraagt niet zozeer om nieuwe initiatieven, maar om een andere manier van kijken. Door beter te zien welke sociale verbindingen al aanwezig zijn en die versterken kunnen zorg en samenleving beter op elkaar aansluiten. Dat vraagt om samenwerking tussen zorgorganisaties, professionals en gemeenschappen en om een zorgstelsel dat ruimte biedt voor oplossingen die aansluiten bij wat mensen nodig hebben.