In de zorg werken we steeds meer digitaal. Verzorgenden, verpleegkundigen en andere zorgprofessionals hebben dagelijks toegang nodig tot persoonlijke en medische gegevens van cliënten. Dat is nodig om goede zorg te kunnen leveren, maar het gaat ook om zeer gevoelige informatie. We moeten er dus zeker van kunnen zijn dat degene die inlogt ook daadwerkelijk de zorgmedewerker is die hij of zij zegt te zijn. De Wet DIAZ regelt een nieuw landelijk stelsel voor digitale identificatie en authenticatie in de zorg. 

Op dit moment hebben medewerkers voor de meeste applicaties die ze gebruiken nog aparte gebruikersnamen en wachtwoorden. Zorgprofessionals kunnen zich straks op een veilige en betrouwbare manier identificeren en toegang krijgen tot de systemen die zij voor hun werk nodig hebben. Met deze wet wordt de overstap gemaakt naar een nieuw systeem waar elke zorgmedewerker zich individueel op identificeert en een eigen account krijgt, waardoor je met één account bij alle benodigde applicaties kan. Hierdoor is de informatie van cliënten alleen beschikbaar voor de zorgprofessionals die hen direct zorg verlenen. 

Dat moet het niet alleen veiliger, maar ook eenvoudiger maken om samen te werken over de grenzen van zorgorganisaties heen. Denk aan een verpleegkundige die bij verschillende zorgorganisaties werkt of aan samenwerking tussen de wijkverpleging, huisarts en het ziekenhuis. Daarbij staat steeds de balans centraal: cliëntgegevens goed beschermen én zorgmedewerkers snel en eenvoudig toegang geven tot de informatie die zij nodig hebben.

Voor zorgprofessionals verandert vooral de manier waarop zij digitaal aantonen wie ze zijn en toegang krijgen tot cliëntgegevens. Het zorginhoudelijke werk verandert niet. Wel komt er een nieuwe manier van inloggen die veilig en betrouwbaar moet zijn. Het verandert en versimpeld vooral de manier waarop zorgprofessionals toegang krijgen tot digitale cliëntgegevens. Nu werken medewerkers vaak met verschillende gebruikersnamen en wachtwoorden. Met het nieuwe systeem krijgen zij één persoonlijk account, waarmee zij veilig kunnen aantonen wie ze zijn en kunnen inloggen.

Uiteindelijk moet een zorgprofessional daar vooral ook meer gemak van ervaren doordat benodigde informatie over de cliënt eenvoudiger inzichtelijk is en zorgprofessionals minder gedoe hebben met inloggen in verschillende systemen. Straks loggen zorgprofessionals tijdens hun werk in principe maar één keer in.

Voor een zorgmedewerker moet het nieuwe systeem straks vooral eenvoudig werken: veilig inloggen en snel bij de juiste informatie kunnen. Maar om dat mogelijk te maken, moet een zorgorganisatie achter de schermen veel regelen. Digitale zorgsystemen moeten worden aangepast en met elkaar worden verbonden, medewerkers moeten een geschikt inlogmiddel krijgen en hierover passend geïnformeerd en begeleid worden. Dat kost tijd en geld.

Voor medewerkers die vast in dienst zijn, kan veel waarschijnlijk automatisch worden geregeld en sluiten de HR-systemen goed aan op deze verandering. In de ouderenzorg werken we echter ook regelmatig met flexmedewerkers, uitzendkrachten en zzp’ers. Stel dat een verzorgende zich ’s avonds ziek meldt en er op het laatste moment een vervanger wordt geregeld; die medewerker moet direct veilig kunnen inloggen en bij de noodzakelijke cliëntinformatie kunnen. Het nieuwe systeem moet dus niet alleen technisch veilig zijn, maar ook aansluiten bij de dagelijkse praktijk waarin de zorg 24 uur per dag doorgaat. Daar zit voor zorgorganisaties nog wel een belangrijk aandachtspunt.

Laat ik vooropstellen dat we het doel van deze wet steunen. Die steun wordt breed gedeeld door andere branche- en zorgorganisaties. Het is goed dat zorgmedewerkers straks op een veilige en eenvoudige manier toegang kunnen krijgen tot de informatie die zij nodig hebben. Maar een goed idee op papier moet ook werken in de praktijk.

Daar zit voor ons het belangrijkste punt. De zorg in de verpleegzorg, verzorging, thuiszorg (VVT) gaat dag en nacht door. Ook als medewerkers ziek worden of onverwacht uitvallen, moet de zorg voor cliënten gewoon doorgaan. In de praktijk betekent dit dat diensten soms op het laatste moment worden ingevuld. Juist in die situaties moet digitale toegang goed werken. 

Daarom is het belangrijk om de nieuwe werkwijze vooraf goed te testen. En niet alleen in een gecontroleerde omgeving, maar in de situaties die we dagelijks tegenkomen. Kan een verzorgende, verpleegkundige, planner, HR-medewerker of invalkracht er, ook 's avonds, daadwerkelijk snel mee aan de slag? Werkt het voor iemand die bij meerdere organisaties werkt? Kan een medewerker zonder onnodige stappen bij de informatie die nodig is voor de zorg? in de praktijk goed mee uit de voeten kan. Als veiligheid, gebruiksgemak en de continuïteit van zorg samen vooropstaan, kan de Wet DIAZ echt een stap vooruit zijn.

Mijn belangrijkste oproep is: houd het simpel en zorg dat het werkt in de praktijk. 

Test de nieuwe werkwijze daarom goed voordat deze verplicht wordt. Kijk daarbij niet alleen of de techniek werkt, maar vooral wat het betekent voor zorgprofessionals op de werkvloer. De nieuwe manier van werken moet het makkelijker maken en mag goede en tijdige zorg niet in de weg staan. 

Het was dan ook goed om te zien dat de minister dit tijdens het debat op 24 september erkende en aangaf hiermee aan de slag te gaan. In de voorbereiding van de wet is namelijk nog onvoldoende aandacht geweest voor die dagelijkse praktijk. We willen voorkomen dat nieuwe regels leiden tot extra administratie of ervoor zorgen dat medewerkers niet snel genoeg aan de slag kunnen. Neem daarom de tijd om eventuele knelpunten op te lossen voordat de nieuwe werkwijze verplicht wordt. Zo zorgen we ervoor dat de wet niet alleen veilig is op papier, maar ook goed werkt voor cliënten en zorgmedewerkers.