VVT-Werkgeverschap

2. Wat werkt bij de vernieuwing van medezeggenschap?

Van idee tot werkelijkheid

In onze branche en in de medezeggenschapswereld bestaan allerlei ideeën over hoe het anders kan - en moet - in de medezeggenschap. Er zijn veel initiatieven om de medezeggenschapspraktijk te vernieuwen. Zowel van de kant van bestuurders, als van ondernemingsraden. Dit blijkt ook uit het traject ‘Breng beweging in de Medezeggenschap!’. De belangrijkste bevindingen en tips vindt u hier op een rij. Wat blijkt te werken? En hoe zet u zo’n verandering naar medezeggenschapsvernieuwing het best in?

Op gang komen… en vaart maken

Om op gang te komen met de vernieuwing van medezeggenschap en de vaart er in te houden, zijn de volgende succesfactoren belangrijk:

  • maak een gezamenlijke start met bestuurders, managers, ondersteuners en OR-leden, denk na over het waarom van de vernieuwing
  • werk samen tussen bestuur en OR
  • bedenk een aantal experimenten waarin kansrijke vernieuwingsstappen worden uitgeprobeerd
  • benut de ruimte in de WOR
  • maak een plan waarin de vernieuwing in een aantal te onderscheiden stappen kan worden bereikt
  • benut de ervaringen uit de experimenten om te komen tot een passende medezeggenschapsvorm
  • gun alle betrokken partijen de tijd om vertrouwen te krijgen in de nieuwe werkvormen.

Maak een gezamenlijke start

Het loont om bij de start alle belanghebbenden bij elkaar te halen om vast te stellen wat er aan medezeggenschap moet worden veranderd. Welke knelpunten nopen tot vernieuwing? En welke doelen stellen we daarbij? In zo’n startconferentie wordt het waarom van de vernieuwing besproken en het doel van de vernieuwing bepaald.

Dat wil niet zeggen dat daarmee is besloten hoe de nieuwe medezeggenschap er precies uit moet zien. Over de uitwerking kan bij de start best verschil van mening zijn. Dergelijke verschillen kunnen aanleiding zijn om meerdere werkvormen uit te proberen.

Werk samen als bestuur en OR

Alleen samen kunnen bestuurders, lijnmanagers, ondersteuners en OR-leden de vernieuwing op gang brengen. Ieder vanuit de eigen verantwoordelijkheden en competenties. Bestuurders hebben doorzettingsmacht, managers kunnen bijvoorbeeld nieuwe ontwikkelingen in de organisatie snel signaleren en hier tijdig de juiste medewerkers bij betrekken. OR-leden hebben ervaring in het raadplegen van medewerkers over actuele kwesties.

Bedenk een aantal experimenten

Het experiment is vaak een eerste stap op weg naar een verder weg gelegen doel. Het is handig om iets te doen dat morgen al kan. Bijvoorbeeld: het ‘verder afgelegen doel’ is een participatietraject waaraan medewerkers rechtstreeks kunnen meedoen, maar het ligt voor de hand om te starten met projectgericht werken in de OR. Zo wordt eerst het projectgerichte karakter en het organiseren van dialoog geoefend, zonder meteen van OR-werk naar participatie over te schakelen.

Benut de ruimte in de WOR

De wet geeft de OR veel ruimte om zelf zijn werkwijze vast te leggen en om met de bestuurder afspraken te maken over de juiste toepassing van de wet. Er is binnen de kaders van de wet veel ruimte voor vernieuwing.

Maak een plan

Bestuurder en OR bedenken op grond van de (vooraf) geformuleerde doelen een (of meerdere) experiment(en). Een nieuwe werkwijze die in de praktijk wordt uitgeprobeerd. Er wordt een plan voor een pilot gemaakt en een reële periode afgesproken om de nieuwe manier van werken in de vingers te krijgen. Daarna wordt geëvalueerd en (eventueel) bijgesteld.

Benut de ervaringen uit de experimenten

Al doende, groeit een praktijkbestendige werkvorm. Een vorm van medezeggenschap die past bij de zorgverlening en de bedrijfscultuur. En daarmee neemt ook het vertrouwen in de nieuwe werkvorm toe bij de verschillende partijen.

Gun betrokkenen de tijd

Het is niet vanzelfsprekend dat alle partijen op voorhand vertrouwen hebben in nieuwe medezeggenschapsvormen. Als te snel wordt aangestuurd op overschakelen, dan gaan partijen op de rem staan. Als er vanuit een open houding ruimte is om verschillende werkvormen uit te proberen, en de experimenten de tijd krijgen, dan is er meer mogelijk. Het is daarbij de kunst om aarzelingen en bedenkingen om te zetten in een experiment: hoe kunnen we ervoor zorgen dat …