VVT-Kwaliteit

Veiligheid in de visie van ActiZ

Veiligheid is in toenemende mate een hot item in onze samenleving. Ideaalbeelden van maakbaarheid en perfectie leiden tot de verwachting dat veiligheid kan worden ‘gegarandeerd’ als de regels maar strak genoeg zijn.

 

Transitie
Deze impuls lijkt alleen maar sterker te worden naarmate meer verantwoordelijkheden bij veldpartijen en burgers worden neergelegd. De behoefte aan grip en controle staat echter haaks op de transitie van een verzorgingsstaat naar een participatiesamenleving, waarin cliënten en hun verwanten zelf de regie hebben, en zorgverleners hen in die rol ondersteunen. Deze transitie vraagt om het versterken van de mogelijkheden van mensen om verantwoordelijkheid te nemen voor zichzelf en voor elkaar. Ten aanzien van veiligheid zullen ‘oude’ opvattingen over risicobeheersing plaats moeten maken voor risicoacceptatie, voor het nemen en delen van weloverwogen risico’s, juist in het kader van de bestaanskwaliteit.

 

Incidentenpolitiek
Ieder incident is er één te veel, maar het is intussen overduidelijk dat incidentenpolitiek en het aanscherpen van eisen daar niet bij gaan helpen, en wel omdat deze maatregelen niet sturen op de daadwerkelijke kwaliteit en veiligheid. De paradox is dat het voldoen aan regels leidt tot georganiseerde onverantwoordelijkheid. In de huidige beheerscultuur is de dominante oriëntatie: voldoe ik aan de regels? En niet: wat is er in deze situatie aan de hand en wat vraagt dat? Veiligheidsmaatregelen belanden steeds meer in de hoek van (administratieve) eisen waaraan ‘nu eenmaal moet worden voldaan’. Terwijl veiligheid in de zorg intrinsiek onderdeel is van het kwaliteitsbeleid.

 

Verantwoordelijkheid
Goede zorg kan immers niet zonder werkelijke aandacht voor risico’s en veiligheid. Deze focus wordt wel bereikt als álle betrokkenen in staat zijn om, vanuit de eigen rol en positie, verantwoordelijkheid te voelen en te nemen voor goede veiligheid. ‘Waarborgen’ voor kwaliteit en veiligheid liggen in de verankering in het gedrag van goed gefaciliteerde mensen. Als er synergie is tussen de regelkant en het mensenwerk, dan heerst er een cultuur van waaruit de juiste dingen geregeld worden en faciliteren regels het gewenste gedrag. Goed geregeld mensenwerk. Het waarborgen van optimale risicoreductie werkt dus niet van buiten naar binnen, maar van binnen naar buiten. Via het faciliteren en organiseren van een veiligheidscultuur, van DOE-kwaliteit, op basis waarvan gerechtvaardigd vertrouwen kan groeien.

 

ActiZ heeft een algemene brochure over het veiligheidsbeleid van de branche ontwikkeld: Veiligheid, goed geregeld mensenwerk in de langdurige zorg en een reflectie instrument voor bestuurders: Veiligheid in transitie.

1-DSC_0327

Tineke van Sprundel