VVT-Zorg

Benut de winst van de Geriatrische Revalidatie door snelle en zorgvuldige doorontwikkeling

Kwetsbare ouderen kunnen na een ziekenhuisopname om diverse redenen voor revalidatiebehandeling in een verpleeghuis worden opgenomen. Dit gebeurt bijvoorbeeld als iemand een CVA heeft gehad, of een ernstige ziekte die vereist dat iemand opnieuw conditie opbouwt. Maar het kan ook gaan om iemand die een nieuwe heup of knie heeft gekregen wegens slijtage van het gewricht, of iemand die na een val moet herstellen van een breuk. Maar hoe verschillend de oorzaken ook kunnen zijn, het doel dat deze mensen voor ogen hebben is altijd hetzelfde: terugkeren naar de vertrouwde thuissituatie. Met de juiste aanpak lukt het steeds vaker om dit doel te bereiken.

Nieuwe dynamiek

Die aanpak kennen we al heel lang: geriatrische revalidatie. Tot 2013 kenden we die als een voorziening die onder de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten (AWBZ) viel. En sinds 2013 begint deze zorg onder de Zorgverzekeringswet een geheel nieuwe dynamiek te krijgen. Geriatrische revalidatie is kortdurende, multidisciplinaire, op herstel gerichte zorg voor de groep van kwetsbare patiënten die na een ziekenhuisopname voor revalidatiebehandeling in een verpleeghuis worden opgenomen. Doel is hen terug te laten keren naar de thuissituatie. ActiZ maakt zich hard voor het mogelijk maken van ambulante zorg binnen de geriatrische revalidatie, de positie van geriatrische revalidatie binnen de keten en het bieden van oplossingen voor knelpunten die optreden rond de aanspraak op geriatrische revalidatie. ActiZ is betrokken bij de verdere doorontwikkeling van prestaties en tarieven voor deze zorg.

Doelgericht

De beslissing om de geriatrische revalidatie over te hevelen van de AWBZ naar de Zorgverzekeringswet heeft belangrijke gevolgen gehad. Er is veel meer focus komen te liggen op het doel om de patiënt terug te laten keren naar huis en de DBC-financiering heeft aan deze doelgerichtheid een enorme bijdrage geleverd. In 2008 was nog sprake van 28.000 patiënten, van wie zestig procent kon terugkeren naar huis. In 2013 ging het al om 45.000 patiënten, van wie tachtig procent naar huis kon terugkeren. Beide stijgende lijnen zetten zich door. Binnen de bestaande financiële kaders worden veel meer cliënten bediend en dit gebeurt steeds beter in directe verbinding met de familie en de thuissituatie van de cliënt.

Multidisciplinair

De geriatrische revalidatie is zorg die onder regie van de specialist ouderengeneeskunde wordt geleverd. Maar het is natuurlijk bij uitstek multidisciplinaire zorg, waarin het ziekenhuis, het verpleeghuis, de huisarts en diverse paramedici met elkaar samenwerken. Sinds november 2014 kent Verenso het register kaderartsen geriatrische revalidatie. Geregistreerde kaderartsen mogen zich specialist ouderengeneeskunde én kaderarts in het betreffende subspecialisme noemen. Het is een vakgebied in ontwikkeling en ActiZ is samen met Verenso actief bij die ontwikkeling betrokken. Ook de Landelijke Huisartsen Vereniging begint een steeds grotere rol in de geriatrische revalidatie te spelen, nu naast de geriatrische revalidatie ook nieuwe vormen van herstelzorg zijn ontstaan, zoals eerstelijns verblijf waarbij de huisartsen veel meer in positie zijn gekomen. Tussen het eerstelijns verblijf en geriatrische revalidatie bestaan raakvlakken en qua financiering zijn ze ook in één budgettair kader ondergebracht. De extramurale behandelzorg, die nu nog onder de Wet langdurige zorg valt, zal in 2018 of 2019 ook naar de Zorgverzekeringswet gaan.

Actieve rol ActiZ

Bij de overgang van de geriatrische revalidatie van de AWBZ naar de Zorgverzekeringswet is binnen ActiZ een klankbordgroep en een tijdelijke bestuurscommissie geriatrische revalidatie opgezet. In de klankbordgroep worden periodiek de inzet en activiteiten van ActiZ afgestemd en wordt het voorgesteld beleid getoetst. Zo wordt de brancheorganisatie gevoed door signalen vanuit de praktijk. De tijdelijke bestuurscommissie kreeg de opdracht te onderzoeken hoe richting gegeven moest worden aan de (door)ontwikkeling van het product geriatrische revalidatiezorg en om hiervoor scenario’s te benoemen die laten zien wat die (door)ontwikkeling vraagt van ActiZ en haar leden. Eind juni 2016 is besloten om de werkzaamheden van de bestuurscommissie voort te zetten, omdat de geriatrische revalidatiezorg nog volop in ontwikkeling is.

Ook is een wetenschappelijke agenda opgesteld, met actieve betrokkenheid van ActiZ. Het Wetenschappelijk Consortium geriatrische revalidatie, bestaand uit MUMC, LUMC en VUmc, heeft eind 2015 een position paper opgesteld met de stand van zaken van het wetenschappelijk onderzoek in de geriatrische revalidatie. Dit is gedaan op initiatief van de bestuurscommissie, en ook de zorgaanbieders, de zorgverzekeraars en de behandelaars waren hier nauw bij betrokken. Gezamenlijk hebben ze een lange termijn agenda opgesteld voor het verder brengen van wetenschappelijk onderzoek naar de geriatrische revalidatie. In het kader hiervan is inmiddels bepaald welke onderzoeksthema’s voor de komende jaren van belang zijn om de geriatrische revalidatie te verbeteren. Het belangrijkste is versterking van actieve betrokkenheid en eigen regie van de patiënt en zijn familie over het revalidatieproces. Ook triagecriteria, de ontwikkeling van zorgpaden en meting van de effectiviteit van ambulante revalidatie zijn belangrijke thema’s. Hetzelfde geldt voor de ontwikkeling van strategieën om om te gaan met problemen op het gebied van cognitieve vermogens van de patiënt en de ontwikkeling en evaluatie van ondersteunende technologie. Tot slot verdient ook de ontwikkeling van meetinstrumenten (voor de voortgang van het revalidatieproces, de vaststelling van de kwaliteit en kosteneffectiviteit, en voor vaststelling van het beloop van geriatrische revalidatie in Nederland) aandacht.

Nu doorontwikkelen

Verdere ontwikkeling van de geriatrische revalidatie – wetenschappelijk en praktisch – is nodig. Er zijn nog belemmeringen die moeten worden opgelost. Een belangrijke belemmering is de te smalle aanspraak. De patiënt moet een dag in het ziekenhuis hebben gelegen, of er moet een geriatrisch assessment hebben plaatsgevonden om voor geriatrische revalidatie in aanmerking te kunnen komen. Bovendien bepalen de zorgverzekeraars op basis van ligduur en behandelintensiteit wat goede geriatrische revalidatie is. Dit houdt onvoldoende rekening met grotestedenproblematiek of gemeentelijke verschillen in de aanvraag van voorzieningen of woningaanpassingen. De keten van geriatrische revalidatie verdient de ruimte om op lokaal niveau vormgegeven te worden. Wat hierbij van de overheid mag worden verwacht, is dat ze bereid is om de schuurvlakken tussen de drie kaders Zorgverzekeringswet, Wet langdurige zorg en Wet maatschappelijke ondersteuning te polijsten, zodat geriatrische revalidatie in de keten optimaal kan worden vormgegeven. Bovendien mogen we van de overheid verwachten dat ze helpt om op inhoudelijk niveau met de zorgverzekeraars het gesprek te voeren over de financiering van de geriatrische revalidatie.

Volwaardige positie in zorginkoop

De geriatrische revalidatie verdient het om in de inkoopgesprekken voor 2018 een volwaardige positie te krijgen. ActiZ wil haar leden faciliteren bij het proces van zorgcontractering in de Zorgverzekeringswet voor 2018. Als eerste stap hiertoe heeft het twee begeleidingscommissies ingesteld (een voor de contractering van de wijkverpleging en een voor de contractering van geriatrische revalidatie en eerstelijns verblijf) en samenvattingen gepubliceerd van het inkoopbeleid van de zorgverzekeraars in de vorm van een matrix voor de wijkverpleging, geriatrische revalidatie en eerstelijns verblijf. Op basis van de analyses van het inkoopbeleid wordt bepaald welke vervolgacties voor de komende periode in het belang zijn van de zorgcontractering.

Ellen Rigthart

meer weten over GRZ?

Bekijk dan ook: