VVT-Zorg

Marco Wisse: ‘De ontwikkeling in de geriatrische revalidatiezorg vraagt ook om personele ontwikkeling’

De doelgroep van afdelingen geriatrische revalidatie verandert, en dit betekent dat het personeel mee moet veranderen. Vivium heeft hierin al stappen gezet, directeur geriatrische revalidatie Marco Wisse legt uit welke.

Marco Wisse heeft de geriatrische revalidatie ooit gekenschetst als “het best bewaarde geheim van de ouderenzorg”. Hij legt uit: ‘Sinds de geriatrische revalidatie vanuit de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten naar de Zorgverzekeringswet is gegaan, is het ons gelukt om met hetzelfde macrobudget tweemaal zoveel patiënten te revalideren. Dat is een ongekend succes voor een sector die – volkomen onterecht trouwens – als gezapig bekendstaat. Ik betwijfel of dit succes voldoende gezien wordt. Wat ons hierbij parten speelt, is dat we wel weten wat revalidatie kost – gemiddeld 12.000 euro per patiënt – maar niet wat die ons oplevert. We weten dat de kwaliteit van leven van de patiënt er enorm op vooruit gaat, maar we weten niet wat de geriatrische revalidatie bespaart aan achterliggende kosten zoals de huisarts en de fysiotherapeut. En ik kan geen zorgverzekeraar vinden die dat met me wil becijferen. Er is geen ruimte meer voor onderzoek, de zorg is echt een productiebedrijf geworden en dat is zorgelijk.’

Veranderende doelgroep

Dit is extra zorgelijk, stelt Wisse, omdat de doelgroep verandert. Een lezing die hij hoorde in het Emma Kinderziekenhuis was een eyeopener voor hem. ‘Iemand vertelde daar dat de levensverwachting van zieke kinderen enorm is gestegen, maar dat dit wel betekent dat we nu meer chronische patiënten hebben’, vertelt hij. ‘Ik realiseerde me toen: als die trend vijftig jaar geleden in gang is gezet, zijn dat de patiënten die er nu voor ons als revalidatiecentra aankomen. Mensen met een chronische aandoening en met een ziekte die ze vroeger niet overleefd zouden hebben, hoe gaan we ons daarop voorbereiden? En wat moeten we ondertussen met de zorgverzekeraars, die nog steeds vooral ons zorgpad CVA willen zien? Dat is een ziektebeeld waarmee we dankzij de ontwikkelingen in behandeling steeds minder te maken krijgen. ’

Personeel voorbereiden

De verandering in de ziektebeelden waarvoor geriatrische revalidatie nodig is, betekent dat de aanbieders hun personeel moeten zien voor te bereiden op een toekomst waarvan ze nog niet helemaal weten hoe die eruit gaat zien. Wisse: ‘Voor de zorg werken revalidatiecentra grotendeels met verzorgenden die patiënten liefdevol verzorgen. Wij zijn nu gestart met een aanvullende opleiding voor verzorgenden IG die inmiddels een branche-erkenning heeft gekregen, om ze te leren ontwikkelen. Hiervoor bestaat nog geen opleiding en er is ook geen literatuur. Gelukkig zijn wij als zorgaanbieder onderdeel van Topcare en zijn we lid van het Universitair Netwerk Ouderenzorg van de VU. We zijn het dus gewend als lerende omgeving te functioneren. Voor de revalidatiezorg is dat nu onontbeerlijk want anders blijf je achter de feiten aanlopen.’

De aanvullende opleiding “revalidatie verzorgende” is een opleiding van negen maanden waarin verzorgenden IG klinisch redeneren wordt geleerd. ‘Dat is nodig want ze moeten sparring partners van de behandelaars worden’, stelt Wisse. ‘De behandeling beperkt zich tot twee tot vier uur per week, dus de observatie en begeleiding in het verlengde ervan is essentieel. Als de fysiotherapeut de patiënt leert op een bepaalde manier op te staan, moet de verzorgende IG dat begeleiden, en dat is iets anders dan liefdevol verzorgen.’

Horizontale carrière

Vivium geriatrische revalidatie is hierdoor de afgelopen periode verzorgenden kwijtgeraakt voor wie de liefdevolle verzorging juist de kern van het werk was. Maar daarvoor zijn mensen teruggekomen die enthousiast zijn voor de nieuwe aanpak. ‘Ze kunnen er horizontaal carrière mee maken’, zegt Wisse, ‘het biedt verdieping binnen je eigen vakgebied. Daarnaast moeten natuurlijk ook de behandelaars zich blijven ontwikkelen om te blijven aansluiten bij de veranderende patiëntenpopulatie. Ik faciliteer dat door me niet met ze te bemoeien, door op te houden met managen. Het gevolg is dat ze me overstelpen met goede ideeën voor zorgvernieuwing en dat wij een wachtlijst hebben van specialisten ouderengeneeskunde die hier graag willen komen werken. En de ideeën waarmee ze komen zijn bijna altijd eenvoudiger en goedkoper dan wat ik zelf bedenk.’

Een sprekend voorbeeld is dat Wisse ooit heeft besloten een accountmanager aan te stellen voor de relaties met de huisartsen en het ziekenhuis. Toen die wegging zeiden de specialisten ouderengeneeskunde: “Laat ons dat maar doen, dat is veel eenvoudiger”. Dat blijkt te kloppen. Wisse: ‘Dokters praten nu met dokters en die begrijpen elkaar, er zit geen ruis tussen. Mensen passen zich heel gemakkelijk aan aan dingen die we slecht georganiseerd hebben voor ze, maar het is heel verfrissend om eens op een andere manier tegen dingen aan te kijken. Hetzelfde constateerde ik toen een zorgteam me voorstelde hun werk eenvoudiger te maken door het te voorzien van een iPad met het zorgpad van de patiënt. De slechte manager in mij dacht: ze willen wordfeud spelen. Drie maanden later krijg ik een staatje waaruit blijkt dat het aantal zusteroproepen gehalveerd is. De reden: de medewerker schrijft de patiëntstatus op waar die patiënt bij zit. Dat geeft vertrouwen.’

Ruimte voor ontwikkeling

Kunnen andere aanbieders de hierboven beschreven aanpak voor geriatrische revalidatie kopiëren? ‘Kopiëren niet, want, want de uitgangssituatie is in iedere organisatie anders’, zegt Wisse. ‘Je moet binnen een organisatie als revalidatieafdeling de ruimte hebben om dingen anders te regelen en je hebt specialisten ouderengeneeskunde en zorgteams nodig die er écht voor kiezen om in de geriatrische revalidatiezorg te werken. Hier hebben we die zorg losgetrokken uit de rest van de organisatie. Planning & control, inkoop en ict vinden ons om die reden lastig, want we zijn een kleine afdeling die altijd lastige vragen stelt. Maar dit neemt niet weg dat de geriatrische revalidatiezorg zich overal in het land heel goed ontwikkelt. Er komen steeds meer ouderen en er komt steeds meer technologie beschikbaar om mensen tot op hoge leeftijd te helpen met revalideren. Die ontwikkeling gaat door. Mensen worden steeds ouder, blijven steeds langer leven en stellen steeds hogere eisen aan de kwaliteit van leven. Dit geeft ons de ruimte om ons te ontwikkelen tot een sector die hier antwoord op geeft, en tegen verhoudingsgewijs geringe kosten. De grootste risico’s zitten nog steeds in de laatste paar jaar van het leven en daarin kunnen we nog steeds winst behalen.’

Marco Wisse

meer weten over GRZ?

Bekijk dan ook: