VVT-Wet en regelgeving

Wetsvoorstel Wmo naar de Tweede Kamer

Staatssecretaris Van Rijn heeft op 14 januari jl. het wetsvoorstel voor de nieuwe Wet maatschappelijke ondersteuning in aangepaste vorm naar de Tweede Kamer gestuurd. ActiZ is blij met een aantal aanpassingen die de staatssecretaris heeft gedaan in dit nieuwe wetsvoorstel. Zo komt de verantwoordelijkheid voor de kwaliteit en het toezicht hierop volledig bij gemeenten te liggen ActiZ heeft daar dringend voor gepleit.

Kwaliteit en toezicht
In een eerdere versie van het wetsvoorstel (augustus) zouden er, naast het lokale kwaliteits- en toezichtregime voor Wmo-voorzieningen, ook landelijke kwaliteitseisen gaan gelden. Deze landelijke kwaliteitseisen zouden onder regie van het Kwaliteitsinstituut worden geformuleerd en het toezicht hierop zou door de IGZ worden uitgevoerd. Een dergelijk dubbel kwaliteits- en toezichtsregime vindt ActiZ niet werkbaar. Wij hebben er daarom voor gepleit de verantwoordelijkheid voor de kwaliteit bij gemeenten te leggen en niet ook bij landelijke partijen als de IGZ (zie ook het Position paper kwaliteit). Dit biedt de ruimte om lokaal te bepalen welke zorg en ondersteuning nodig is en welke kwaliteitseisen daaraan gesteld kunnen worden. De staatssecretaris heeft dit uitgangspunt in het wetsvoorstel overgenomen, mede naar aanleiding van opmerkingen van de Raad van State.

Wel is het de bedoeling dat gemeenten (KING – Kwaliteitsinstituut Nederlandse Gemeenten) en (vertegenwoordigers van) aanbieders landelijke kwaliteitsstandaarden formuleren met daarvan afgeleide professionele standaarden. ActiZ vindt het positief dat de staatssecretaris in het wetsvoorstel benadrukt dat deze standaarden ruimte moeten blijven bieden voor lokaal en individueel maatwerk, dat er geen medicalisering moet plaatsvinden en dat de kwaliteitseisen die gemeenten stellen zich moeten vertalen in het tarief voor de aanbieder. Wij zullen deze uitgangspunten bewaken bij de uitwerking.

Werkgelegenheid
De invoering van de nieuwe Wmo heeft grote gevolgen voor de werkgelegenheid. De decentralisatie gaat gepaard met een grote bezuinigingsopgave. ActiZ maakt zich hierover zorgen, en heeft samen met de vakbonden een werkgelegenheidsplan opgesteld. Het werkgelegenheidsplan is onderdeel van nader overleg dat ActiZ en de bonden gaan voeren met VWS over aanscherping van de Wmo. Onderdeel daarvan zijn ook de thema’s overname personeel en de positie van alfahulpen.
Daarnaast pleit ActiZ er voor dat gemeenten bij aanbesteding van Wmo-diensten reële tarieven hanteren, om druk op de arbeidsvoorwaarden te voorkomen. Dit uitgangspunt is in het wetsvoorstel opgenomen, maar de wettekst moet ons inziens worden aangescherpt om te zorgen dat deze voldoende houvast biedt, zodat de tarieven desnoods ook door de rechter getoetst kunnen worden. Bij de kamerbehandeling zal ActiZ hier voorstellen voor doen.

Eigen regie
Het wetsontwerp stelt de eigen verantwoordelijkheid van de burger en diens mogelijkheden centraal. Deze zijn het uitgangspunt voor ondersteuning op maat. Om deze uitgangspunten te verwezenlijken is het belangrijk mensen de regie te geven over de zorg en ondersteuning die zij ontvangen. Dat vraagt o.a. om ruimere mogelijkheden voor de inzet van een persoonsgebonden (PGB) of persoonsvolgend budget (PVB) dan het wetsontwerp nu biedt. Cliënten die gebruik willen maken van een persoonsgebonden budget zouden volgens het wetsvoorstel eerst moeten motiveren waarom de door gemeente ingekochte Wmo-diensten voor hen niet passend zijn. Hiermee is het persoonsgebonden budget niet meer als gelijkwaardig alternatief beschikbaar, meent ActiZ. Dit is een onwenselijke ontwikkeling. Onduidelijk is bovendien of het huidige principe dat een PGB qua hoogte een gelijkwaardig alternatief moet zijn voor zorg in natura, gehandhaafd blijft. ActiZ zal voorstellen doen voor een bredere toepassing van persoonsvolgende financiering en tarieven bepleiten die gelijkwaardig zijn aan zorg in natura.

Vrijstelling omzetbelasting
ActiZ pleit ervoor dat alle zorg en ondersteuning die nu vrijgesteld is van Btw, dat ook in de toekomst blijft. Het kabinet wil de vrijstelling in een Algemene maatregel van bestuur regelen. Hierdoor is onduidelijk welke Wmo-voorzieningen onder de Btw-vrijstelling zullen vallen. Een deel van de Wmo-voorzieningen kan mogelijk dus buiten de Btw-vrijstelling gaan vallen en dus maximaal 21% duurder worden. Tijdige duidelijkheid van het kabinet op dit punt is dringend gewenst.

Overige aandachtspunten
In onze reactie op het wetsvoorstel zullen wij ook een aantal andere aandachtspunten meenemen. Bijvoorbeeld:
- Samenwerking gemeenten en zorgverzekeraars. Deze samenwerking is een belangrijke voorwaarde om de hervorming van de langdurige zorg te laten slagen. De vraag hoe de samenwerking vorm moet krijgen en bevorderd kan worden, speelt nu ook in de discussie tussen de VNG en de staatssecretaris. ActiZ wil hierover afspraken maken in het hoofdlijnenakkoord voor de thuisverpleging.
- Governance. Volgens het wetsvoorstel kunnen gemeenten straks eisen stellen aan de bestuursstructuur en de bedrijfsvoering van zorgaanbieders. ActiZ vindt dat hierbij de zorgbrede governancecode leidend moet zijn.

Bijlagen
Wetsvoorstel Wmo 2015
Memorie van toelichting
Advies Raad van State
Nader rapport

1-DSC_0862