De collectieve zorguitgaven als percentage van het bbp zijn sinds 2000 bijna verdubbeld en lopen van 11% in 2010 naar een niveau tussen 16 en 25% in 2040 volgens het CPB. Chris Buijink, Secretaris Generaal van het ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie, stelt in ESB (6-1) dat aan deze uitgaven paal en perk gesteld moeten worden. "Bij een stijgende welvaart mag verwacht worden dat men in staat is een deel van de zorg zelf te organiseren of financieren."
Groei
De stijgende zorgvraag in de langdurige zorg wordt vooral veroorzaakt door demografische groei: steeds meer mensen worden steeds ouder. In 2040 zal het aantal ouderen zijn opgelopen tot 4,6 miljoen, ten opzichte van 2,6 miljoen nu. Deze ouderen worden gemiddeld ook twee a drie jaar ouder dan de ouderen van eerdere generaties. (Bron:
CBS 2010) Een groeiend aantal zal een beroep doen op de zorg. Het aantal mensen met dementie, bijvoorbeeld zal in deze periode bijna verdubbelen. Maar ook anderen in de groeiende groep 80-plussers hebben goede zorg en ondersteuning nodig. Kortom, zoals Marcel van Dam stelt in de Volkskrant (5-1): “De stijging van de zorgkosten is niet weg te toveren en gelukkig zal die ook doorgaan, want de opbrengst van de toenemende zorg is (gemiddeld) een gezonder langer leven.”
Beperking
Bovenstaande argumenten zullen de zorg niet vrijwaren van bezuinigingen, zeker nu extra bezuinigingen van 6 tot 10 miljard worden aangekondigd bovenop de reeds afgesproken 18 miljard. De
heroverwegingsrapporten uit 2010 worden weer uit de kast worden getrokken om te kijken welke uitgaven beperkt kunnen worden. Buijink zoekt het vooral in de hoek van de doelmatigheid en een hogere eigen bijdrage.
Maatschappelijke verantwoordelijkheid
Natuurlijk heeft de zorg een maatschappelijke verantwoordelijkheid om iedere euro goed te besteden, ook de langdurige zorg. Vele organisaties zijn daarom volop bezig met energiebesparing, gezamenlijke inkoop en verbetering van logistieke processen. ActiZ is bij diverse projecten op deze terreinen actief betrokken.
Doelmatigheid
ActiZ geeft al jaren aan dat verdere uitholling van de tarieven de zorg niet beter en doelmatiger maakt. Goede zorg heeft een prijs. In dit verband vind ik het tekenend dat het grote internationale schoonmaakconcern ISS aangeeft dat er te weinig rendement is te behalen op de thuiszorg. Directeur Van der Vorm stelt in het
Financieel Dagblad (02-01): “De rendementen zijn erg afhankelijk van politieke besluitvorming. En die valt nu zo uit dat de budgetten dermate laag zijn dat we zelfs automatische loonsverhogingen die in de cao zijn vastgelegd, niet kunnen doorberekenen.” Als dergelijke bedrijven, die als voorbeeld van hoge doelmatigheid worden genoemd, niet meer in staat zijn om WMO-gefinancierde zorg en ondersteuning te leveren, dan moet de illusie dat we de demografische groei opvangen met doelmatigheid de wereld uit.
Zorg thuis
Een reële mogelijkheid om kosten van langdurige zorg voor ouderen wat te drukken, is inzetten op meer en goede thuiszorg. Zorg thuis laat cliënten langer thuis wonen, in hun eigen omgeving. Deze vorm van zorg is goedkoper dan verpleeghuiszorg. Laten we daar dus ook goed in investeren: in de zorgprofessionals én in technologische ontwikkelingen, domotica bijvoorbeeld, die de zorg thuis ondersteunen. De economische mogelijkheden en het vernieuwingsperspectief van de thuiszorg bespreek ik graag met de heer Buijink.
Heroverwegen
Dat de politiek knopen moet doorhakken over het beschikbare budget, begrijp ik. Maar er zijn, zoals ook beschreven staat in het heroverwegingsrapport voor de zorg, ook
andere manieren om te bezuinigen. ActiZ houdt dan ook het volste vertrouwen in de koers van ‘meer eigen regie en verantwoordelijkheid voor de cliënt’ en ‘meer gebruik maken van technologische innovaties’.