Dubbelinterview over wonen, zorg en welzijn in crisistijd
Het zijn roerige tijden voor woningcorporaties en zorgorganisaties. Zij opereren in een omgeving met veel onzekerheden, ook op het financiële vlak. Maar deze moeilijke situatie hoeft niet per se tot stagnatie te leiden. Dat leren bijvoorbeeld de ervaringen van het Bartholomeus Gasthuis en BrabantWonen.
Effecten van de crisis, Brusselse regels en overheidsbeleid rond zorgfinanciering, ze leiden soms tot onzekerheid. Veel zorgorganisaties en corporaties hadden in 2010 moeite om hun plannen met zorgvastgoed te realiseren. Stagnatie dreigt terwijl de noodzaak voor nieuw- en verbouw in de sector manifest is.
Oudste instelling
ActiZ-lid Willy van Egdom, bestuurder van het
Bartholomeus Gasthuis, begon haar werk in 2007. Het was nog geen crisis, maar de instelling zat wel in zwaar weer. Het Bartholomeus is met zijn ruim 600 jaar een van de oudste instellingen van Nederland, en zit al die tijd in hetzelfde pand. “Onze missie was om dat te koesteren. Ik zag het meteen als een enorme kans, want het gebouw en de locatie in de Utrechtse binnenstad hebben een enorme potentie.” Van Egdom had naar eigen zeggen ‘geen idee’ van de regelgeving. Dus toen ze in haar enthousiasme een radicaal plan op tafel legde, kreeg ze de zaak niet volledig vergoed uit de gebruikelijke potjes. “Maar ik was zo overtuigd dat ik dacht: we gaan toch door. De gemeente Utrecht was enthousiast, en na een paar gesprekken droeg de gemeente bij aan de financiering.” Nog altijd miste Van Egdom een deel om het complete plan door te voeren. Maar na uitgebreide sponsorwerving kon de bouw – middenin crisistijd – uiteindelijk toch van start gaan.
Echte problemen oplossen
Als je goed luistert naar de markt, dan is er een weg, stelt Van Egdom vast. Directeur Harrie Windmüller van
BrabantWonen beaamt dat onmiddellijk. “Er zijn woningcorporaties die zich terugtrekken op hun core business. Ik zie onze rol breder. Het gaat om de sociale problemen van deze tijd. Denk aan het tot stand brengen van sociale samenhang in multiculturele wijken en het leefbaar houden van kleine kernen. We moeten een gezamenlijk antwoord vinden op de vraag van burgers naar wonen, welzijn en zorg.”
Samen aan de slag
De Wmo-budgetten krimpen, de AWBZ is onzeker en de staat doet “een forse greep in de kas” van de corporaties, aldus Windmüller. “Als we dan met de ruggen naar elkaar toe gaan staan, lossen we de echte problemen niet op. Ik ga liever het grijze gebied in, samen met anderen.” Naast BrabantWonen is er nu BrabantZorg, vertelt Windmüller, een samenwerkingsverband met een zorgorganisatie met 33 locaties en vijfduizend ‘bedden’. “We hebben hun zorgvastgoed gewaardeerd zoals wij dat altijd deden: bereken de onderhoudskosten, bepaal de huurwaarde, gooi de leningen in één emmer en voeg de restwaarde van de grond toe. De vastgoedwaarde die daar uit kwam hebben wij verdubbeld, in ruil voor de helft van de bestuurlijke zeggenschap. De balanspositie van de nieuwe organisatie is zo enorm verbeterd, en we kunnen nu echt samen aan de slag met de vraag van onze gezamenlijke klant.”
Regels als hulpmiddel
Maakt het eigenlijk nog wel uit wie er in Den Haag zit? Volgens Windmüller gaat het vooral om de ruimte die een overheid geeft. “Je moet een paar dingen regelen op landelijk niveau. Maar uiteindelijk is een goede afstemming van wonen, zorg en welzijn een lokale bezigheid. Alleen daar kun je komen tot een passende, gebiedsgerichte aanpak.” Van Egdom ziet wel dat corporaties en zorgondernemers door Haags beleid in een spagaat kunnen komen bij het rond krijgen van de keten. “Maar er zit ook erg veel lucht in het systeem. Ik heb gemerkt dat enthousiasme kan overslaan op anderen, ook op degenen die over de regels gaan. Dan wordt een regel een hulpmiddel in plaats van een hindernis.”
Bartholomeus Gasthuis is een van de good practices uit ‘
Het Tweede Begin’, een studie naar ‘langer doorgaan’ met bestaand zorgvastgoed. BrabantWonen zoekt intensieve samenwerking met lokale partners. Beide organisaties delen hun ervaringen met wonen en zorg in roerige tijden met andere woningcorporaties en zorgorganisaties.
Terug naar
overzicht