Toen de ambtelijke werkgroepen hun plannen bekendmaakten, buitelden partijen over elkaar heen om direct te reageren. En die reacties waren weinig positief. Toch bevatten de voorstellen ook bruikbare richtingen. Ik beperk me hier tot de voorstellen voor de ouderen- en thuiszorg en dan constateer ik dat het werk van die commissie getuigt van realiteitszin.
De werkgroep concludeert dat meer doelmatigheid sec geen forse bezuinigingen oplevert. Een belangrijke conclusie die helpt om de Haagse kaasschaaf in de keukenla te laten liggen. In de plannen is wel sprake van doelmatigheidswinst van drie tot vijf procent. Te behalen via lagere tarieven en meer efficiency in de sector. In het kader van die efficiency: cijfers van onder andere Berenschot tonen aan dat de overhead in de VVT-sector uiterst laag is en ligt op 12,6 procent. Veel lager moet dat niet worden want dan ga je door de ondergrens van verantwoorde zorg heen, aldus Berenschot.
Niet versoberen De werkgroep schetst
vier scenario’s. Het scenario van ‘Versobering van de AWBZ’ is technisch gezien wellicht makkelijker en sneller uitvoerbaar, maar mist ruimte voor echte veranderingen en een fundamentele aanpak van de problemen. Versoberen komt feitelijk neer op doorgaan op dezelfde weg. De gewenste omslag naar sterkere zorg met meer ruimte voor de professional en de cliënt wordt op die manier niet gestimuleerd. Meer doelmatigheid en lagere tarieven; het komt allemaal neer op verdere financiële druk op de zorg. Behoud van gekwalificeerde zorgprofessionals wordt daardoor steeds moeilijker terwijl zij juist nodig zijn om de omslag in de zorg te maken. Dit scenario levert wel de gewenste bezuiniging op maar niet de gewenste versterking van de zorg. Niet doen dus.
Afstemming
De variant ‘Eigen regie’ versterkt de positie van de cliënt die zijn eigen keuzes voor zorgverleners/-aanbieders kan maken met bijvoorbeeld een voucher. Dit scenario past in de koers van ActiZ; wij pleiten voor meer cliëntvolgende financiering. Het scenario ‘Zorg nabij’ maakt gemeenten verantwoordelijk voor onder andere verpleeg- en verzorgingshuiszorg en thuiszorg. Dit biedt het voordeel van samenhang en afstemming met wonen en welzijn, maar de scheiding tussen langdurige zorg en geneeskundige zorg blijft bestaan. De variant ‘Zorg verzekerd’, met een centrale rol voor zorgverzekeraars, geeft meer garantie op een goede aansluiting tussen cure en care. In dit model krijgen verzekerden ook meer keuzevrijheid en kunnen ze ‘met de voeten stemmen’ als aanbod en prijs van een verzekeraar hen niet bevalt. De scenario’s ‘Zorg verzekerd’ en ‘Eigen regie’ sluiten het beste aan bij de ambities van de sector, de koers van ActiZ en onze visie op de toekomst van de zorg.
Zelfredzaamheid
ActiZ heeft recent een
voorstel gedaan om juist nu het roer volledig om te gooien. Een voorstel dat uitgaat van de zorg met een cruciale rol voor de zorgprofessional. Tegelijkertijd geeft het een antwoord op het kostenvraagstuk. De oplossing ligt in het stimuleren van de eigen verantwoordelijkheid en eigen mogelijkheden van de burger en zijn sociale omgeving. Daardoor kan men zelfstandiger en minder afhankelijk van zorg door het leven en kan de zorgconsumptie afnemen. Zorgorganisaties moeten worden beloond voor de mate waarin zij bijdragen aan de zelfredzaamheid van de burger en de tevredenheid van de cliënt over de verleende zorg en dienstverlening. Meer zelfredzaamheid met steun uit de eigen omgeving en mét een nadrukkelijke rol voor de zorg. Zorg niet als laatste redmiddel maar als spil in het bevorderen en ondersteunen van burgers bij hun zelfredzaamheid.
Inzet persoonlijk netwerk Dit voorstel heeft de afgelopen week veel reacties opgeroepen. Onder andere van vertegenwoordigers van, zoals zij zichzelf noemen, fitte gepensioneerde zestigers die oproepen de vergrijzing als kans op te pakken door hen (nog) veel meer in te zetten als vrijwilligers. Ondersteuning van netwerken rondom kwetsbare ouderen en een project als “Kracht van Ouderen” tonen aan dat er nog veel meer mogelijk is. We waren dat met zijn allen misschien weer vergeten; Beke en Moen (Zorgvisie 2000/1) gaven in 2000 echter al aan dat het informele persoonlijke netwerk van cliënten ingezet moet blijven worden tot in het verzorgings- en verpleeghuis.
Preventie Een ander onderdeel van ons voorstel is fors investeren in preventie. Dan hebben we het niet alleen over de jeugd die gezonder moet eten. Veelal wordt als bezwaar aangevoerd dat de opbrengsten zich pas op lange termijn zullen voordoen. Professor Marieke Schuurmans toonde vorige week in haar oratie aan dat deskundig verpleegkundig handelen bij ouderen en chronisch zieken ook sterk kan bijdragen aan het verminderen van de zorgvraag. En dat betaalt zich op kortere termijn al uit.
Geen kaasschaaf, maar kiezen Een forse ombuiging in de (collectieve) zorguitgaven is niet mogelijk zonder fundamentele keuzes. Wij roepen de politiek op om echte keuzes te maken en niet te zwichten voor electoraal minder risicovolle oplossingen in de sfeer van tarief-, efficiencykortingen en verder versoberen. Durf nu een keuze te maken voor sterkere zorg en ondersteuning. Met meer ruimte voor de zorgprofessional en het directe contact tussen professional en cliënt. Met ruimte om allerlei initiatieven in de zorg te laten bloeien. Alleen zo’n keuze leidt tot meer tevredenheid bij onder andere cliënten en zorgverleners. En leidt tot zorg van grote maatschappelijke waarde met wezenlijke financiële besparingen.
april 2010