Dementie komt in toenemende mate voor. Nu, in 2010, lijden ongeveer 250.000 mensen aan dementie. Naar verwachting zal dat aantal oplopen tot een half miljoen mensen na 2040. Zij worden veelal verzorgd door mantelzorgers, die onder grote druk staan. Het is dan ook van groot belang dat de zorg voor mensen met dementie en hun mantelzorgers goed georganiseerd wordt. In 2008 ging het Programma Ketenzorg Dementie van start in zestien koploperregio’s. In 2010 is het programma verbreed naar het hele land.
Mensen met dementieproblematiek en hun naasten vormen en grote en sterk groeiende doelgroep in de ouderenzorg. Hun zorgbehoefte vraagt inzet van een breed scala aan zorgaanbod, vanaf het ‘niet pluis gevoel’ tot en met palliatief terminale zorg. Daaronder vallen bijvoorbeeld vroegsignalering, ziekte- en zorgdiagnostiek, trajectbegeleiding of casemanagement en mantelzorgondersteuning. Het is belangrijk dat deze zorgvormen flexibel ingezet kunnen worden en goed op elkaar aansluiten. Daarvoor zijn in eerste instantie het Landelijk Programma Dementie en vervolgens het Programma Ketenzorg Dementie gestart.
Programma Ketenzorg Dementie
Het Programma Ketenzorg Dementie is in maart 2008 gestart met ondersteuning van het ministerie van VWS. Het doel is om in 2011 in heel Nederland een structureel aanbod van samenhangende dementiezorg beschikbaar te hebben. Deze moet structureel gefinancierd worden uit AWBZ, Wmo en Zorgverzekeringswet. Het Programma Ketenzorg Dementie heeft in de afgelopen jaren goede resultaten geboekt. Op een aantal gebieden zijn echter nog verbeteringen nodig.
Evaluatie
Een evaluatie uitgevoerd door Deloitte Consulting begin 2010 laat zien dat in meer dan 40% van de 65 regio’s ketenvorming is ontwikkeld. In 33% van de regio’s zijn stappen gezet in de richting van ketenzorg dementie. In 27% van de regio’s blijft de ontwikkeling achter. In bijna 90% van de regio’s is ketenzorg ingekocht door de zorgkantoren; zorgkantoren zijn in een groot aantal regio’s (46 van de 65) intensief betrokken bij de ketenzorg. In veel regio’s functioneren casemanagers in enige vorm, de invulling van de functie kan per regio nog verschillen.
ActiZ vindt deze resultaten zeer bemoedigend en blijft zich inzetten voor een goede uitvoering van de rest van het programma. Op een aantal punten is nog verbetering mogelijk.
Verbeterpunten
Door onder andere de pakketmaatregel AWBZ, valt een groter deel van de begeleiding voor mensen met dementie buiten de AWBZ. De Wmo is echter nog niet voldoende op weg om die zorgvraag op te vangen. Daardoor vallen sommige zorgvragen tussen wal en schip en komt de integrale aanpak van dementie in gevaar. Deze beperking is volgens ActiZ niet in lijn met de wenselijke integrale inkoop van ketenzorg.
Een ander verbeterpunt is de bekostiging van casemanagement. Centraal in de ketenzorg staat de casemanager, die het contact onderhoudt met de cliënt. De casemanager houdt de vinger aan de pols, ondersteunt het cliëntsysteem, en kan passend en flexibel maatwerk arrangeren, opdat cliënt en mantelzorger het zo goed en gewenst mogelijk (thuis) volhouden. Het is dan ook nodig dat het casemanagement integraal als prestatie bekostigd wordt.
Partners
In het Programma Ketenzorg Dementie’ werkt ActiZ samen met Zorgverzekeraars Nederland, Alzheimer-Nederland, het ministerie van VWS en sinds kort ook VNG, aan een structureel aanbod van samenhangende dementiezorg. Gemeenten en 1e-lijnszorg worden daar steeds sterker in betrokken.