Met het uitgangspunt dat de cliënt centraal staat, vindt ActiZ dat de cliënt ook maximale keuzevrijheid moet hebben. Die heeft hij nu niet, omdat hij beperkt is tot het zorgaanbod dat de zorgverzekeraar/zorgkantoor of de gemeente heeft ingekocht. ActiZ staat dan ook een cliëntvolgende bekostiging voor, waarbij een directere relatie bestaat tussen cliënt en zorgaanbieder.
Cliënten kunnen nu uitsluitend een zorgaanbieder kiezen waar de zorgverzekeraar/zorgkantoor of de gemeente zorg heeft ingekocht en bij wie de zorg nog niet 'vergeven' is. Tegelijkertijd kunnen zorgondernemers nog zo'n goede reputatie hebben, het is geen enkele waarborg dat zij mogen voorzien in de vraag. Het huidige inkoopsysteem wringt dan ook. Vraag en aanbod zijn niet goed op elkaar afgestemd. Een systeem van cliëntvolgende bekostiging (cvb) kan wél voor een evenwicht tussen vraag en aanbod zorgen.
Zelf kiezen
In een systeem van cliëntvolgende bekostiging kan de cliënt zelf de aanbieder van zijn voorkeur kiezen – en is niet beperkt tot de keuze van het zorgkantoor of de gemeente. Het budget volgt de cliënt, ook als hij naar een andere zorgaanbieder gaat. De voorkeur van de cliënt bepaalt welke zorgonderneming de zorg levert. Niet het zorgkantoor beslist, maar de cliënt. Cliënt en zorgaanbieder maken afspraken over de te leveren zorg, die worden vastgelegd in het zorgleefplan.
Een groot deel van de cliënten is uitstekend in staat om zelf te kiezen. Dat blijkt wel uit de toenemende populariteit van het persoonsgebonden budget voor de zorg thuis. Daarmee kopen zij zelf rechtstreeks in bij de zorgaanbieder. Maar ook cliënten die niet voldoende zelfredzaam zijn om hun eigen keuzes te maken, moeten zelf hun zorgaanbieder kunnen kiezen. De cliëntvolgende bekostiging biedt deze keuzevrijheid.
Natura of restitutie
De huidige 'productieafspraken' tussen zorgkantoor/gemeente kunnen vervallen in het cvb-systeem. De cliënt zoekt - al dan niet met ondersteuning - de aanbieder van zijn voorkeur. De zorgonderneming factureert rechtstreeks aan de verzekeraar (natura) of via de klant, die zijn rekening dan declareert bij de verzekeraar (restitutie). Door uniforme tarieven te hanteren voor gestandaardiseerde zorgzwaartepakketten zullen zorgondernemers niet op prijs maar op kwaliteit concurreren.
Zorgzwaartebekostiging
De invoering van zorgzwaartebekostiging is door ActiZ en veel zorgaanbieders positief onthaald. Door alle cliënten een zorgindicatie toe te kennen op basis van een bepaalde zorgzwaarte, is precies te zien wat een zorgaanbieder aan de cliënt kan leveren. Zowel voor de cliënten als de zorgondernemers biedt de transparantie voordelen. ActiZ roept op om ervoor te waken dat dit goede uitgangspunt door zorgkantoren en VWS teniet wordt gedaan doordat de zorgzwaartepakketten - vanwege financiële tekorten in de AWBZ- steeds meer naar beneden worden bijgesteld of gezien worden als een geld gedreven model om het budget te beheersen.
Ruimte voor extra's
ActiZ vindt dat er ruimte zou moeten zijn om cliënten, naast het verzekerde zorgpakket en tegen bijbetaling, aanvullende diensten, activiteiten en service te bieden. Ook zou de cliënt de gelegenheid moeten hebben om via bijbetaling extra zorg af te nemen bij een zorgorganisatie. Dat is een extra stimulans voor marktwerking. Cliënten kunnen hun eigen prijs-kwaliteitverhouding kiezen.